Financiële knelpunten zonnedaken oude PCR-regeling: ESNH werkgroep (CoP) biedt perspectief

We kregen een hulpvraag van één van onze leden, een coöperatie voor zonnedaken die kampt met financiële moeilijkheden als gevolg van de oude postcoderoosregeling (PCR) in combinatie met de huidige lage stroomprijzen. Na een oproep met de vraag of meer coöperaties met dit probleem kampen, bleek dat inderdaad het geval. Daarom organiseerde ESNH in november en december 2025 twee online sessies om te sparren en aan oplossingen te werken. Meer dan tien vertegenwoordigers van diverse energiecoöperaties in Noord-Holland namen hieraan deel.

De resultaten

Tijdens de sessies zijn de lastige situaties van de coöperaties in kaart gebracht. De deelnemers deelden tips en oplossingsrichtingen, waarvan sommigen al hebben geleid tot concrete acties en onderling contact om specifieke details verder uit te werken. De sessies werden als waardevol ervaren.

Volgens de Lokale Energie Monitor zijn er in Noord-Holland maar liefst 112 collectieve PV-installaties gerealiseerd met de oude PCR-regeling. We delen graag de kennis en tips die we tijdens deze sessies hebben verzameld, in de hoop dat meer zon-op-dak coöperaties ervan profiteren.

Er is ook besloten om in 2026 een vervolgsessie (Community of Practice, CoP) te organiseren, gericht op het beheer en onderhoud van coöperatieve zonnestroomdaken. Deze sessie is interessant voor alle zon op dak projecten, niet alleen voor daken die onder de oude PCR-regeling zijn gerealiseerd.

De specifieke uitdagingen

• De oude fiscale PCR-regeling organiseerde in essentie twee stromen financiële opbrengsten bij collectieve Zon op Dak installaties:
  • De energiebelasting op de opgewekte stroom wordt direct aan de financiële deelnemer naar rato ‘teruggegeven’ of uitgekeerd door de energieleverancier van de deelnemer. 
  • De financiële opbrengsten uit de verkoop van de opgewekte zonnestroom wordt door de energiecoöperaties ontvangen van de energieleverancier/energiebedrijf van de energiecoöperatie (EC). 

Dat betekent in de praktijk dat de EC de gehele exploitatie (beheer & onderhoud) moet bekostigen uit de financiële opbrengsten van de verkoop van de opgewekte zonnestroom.

• Sinds deze PCR-installaties gerealiseerd zijn, zijn een aantal belangrijke zaken veranderd in de inkomsten en uitgaven van de energiecoöperaties:
  • Flinke verlaging van de tarieven die energieleveranciers hanteren bij de afname van de opgewekte zonnestroom (soms zelfs negatieve tarieven) 
  • Scope12 keuringen zijn verplicht gesteld door verzekeraars  
  • Verzekeringspremies zijn flink verhoogd 
  • Duur van de PPA-overeenkomsten: Bij de start van die oud-PCR projecten, konden er nog PPA-contracten aangegaan worden voor de duur van 3 jaar. Nu is dat bij organisaties als Greenchoice nog maximaal 1 jaar. 

Door deze veranderingen komen veel energiecoöperaties met dit type collectieve zonnestroom installatie in de financiële problemen of knel en dreigen ze deze installaties te moeten verkopen (mogelijk met verlies) of hun leden te moeten verzoeken om een extra financiële bijdrage. 

Welke acties kun jij als energiecoöperatie ondernemen?  

1. Opgewekte stroom omzetten in perslucht, warmte, koude o.i.d. Een organisatie heeft al ervaring opgedaan met een onderzoek naar deze mogelijkheid. De conclusie toen was dat het financieel geen oplossing bood. 

2. Opgewekte zonnestroom tijdelijk opslaan (bijv. in lokale collectieve batterij). 
   Tip1: Kijk naar dit webinar over een collectieve batterij van 27 november 2025.

3. Opgewekte zonnestroom direct verkopen aan lokale partij die die opgewekte zonnestroom direct kan gebruiken (bv overdekt zwembad, zorginstelling etc.). Kortom, gelijktijdigheid van lokale opwek en afname organiseren door middel van energiedelen.  
   Tip2: De website met alle informatie over pilots die met local4local of energiedelen momenteel in het land bezig zijn. 
   Tip3: Kijk deze online kennissessie Introductie in energiedelen 

4. Korte termijn praktische oplossingen om te besparen op de kosten: 

• Het reserveringsbudget voor schoonmaak van de PV-installatie aanwenden voor andere meer urgente exploitatie-activiteiten. Het schoonmaken levert te weinig extra zonnestroom en dus te weinig geld op in verhouding tot de kosten voor de schoonmaak. 
• Je kunt overwegen de reserve gelden voor de ontwikkeling en realisatie van de PV-installatie in te zetten voor de exploitatiekosten. 
• Geen preventieve inspecties meer uitvoeren. Dat kost te veel geld en levert te weinig op. Daarvoor in de plaats alleen reactief onderhoud uitvoeren namelijk volgend op de verplichte Scope12 inspecties of bij aanzienlijke schade.  
• Niet meer tussendoor in actie komen als één of twee PV-panelen blijken niet te werken. Die kosten wegen niet op tegen de mogelijke opbrengsten van reparatie. 

5. Verkooptarieven voor de opgewekte zonnestroom anders organiseren, bijvoorbeeld met GroenDus of met Entrance.  

• Dit zijn platforms die aanbod en vraag van opgewekte zonnestroom samenbrengen met relatief stabiele en interessante tarieven. 
• Dit is een administratieve manier van energiedelen, die dus geen technische oplossing biedt voor zaken als netcongestie. 
• Het platform brengt uiteraard kosten in rekening voor hun juridische en administratieve diensten. 
• De tarieven worden tussen aanbieder (in dit geval energiecoöperatie) en de afnemer (een overheid, MKB-bedrijf, zorginstelling etc.) vastgesteld.  
• Een belangrijke voorwaarde voor het aanbieden van collectief opgewekte zonnestroom is dat de aanbieder van de zonnestroom (energiecoöperatie in dit geval) minimaal één PV-installatie vertegenwoordigt met een grootverbruikaansluiting bij GroenDus of dat alle PV-installaties een grootverbruikaansluiting hebben bij Entrance. 
• Als er meer zonnestroom wordt aangeboden dan de afnemer afneemt, dan wordt de overtollige zonnestroom op de EPEX-markt aangeboden tegen het op dat moment geldende tarief. 
  Twee organisaties doen hiermee al ervaring op. 

6. Greenchoice lijkt in 2026 iets te willen introduceren dat op energiedelen lijkt, dus lokale opwek en gelijktijdig lokaal gebruik ondersteunen. Meer is hierover nog niet duidelijk. Er is recentelijk een webinar over geweest.

7. Onderzoeken of de opgewekte zonnestroom via een snellader aangeboden kan worden. Let op: De afstand van de PV-installatie tot de betreffende snellader heeft grote invloed op de financiële haalbaarheid. Er is al eens een onderzoek gedaan bij een project in Noord-Holland, maar het bood in die situatie niet de gewenste resultaten.  

Deze sessies zijn mede-mogelijk gemaakt met behulp van een financiële bijdrage van de Provincie Noord-Holland. 

Wil jij ook deelnemen aan de nieuwe CoP Beheer & Onderhoud van Zon op Dak in Noord-Holland? Of wil je op de hoogte blijven van wat er uitgedacht en onderzocht wordt? Neem contact op met Liesbet Hanekroot: liesbet.hanekroot@energiesamennoordholland.nl