Verslag bijeenkomst Samen bouwen aan Energiegemeenschappen
Op donderdagmiddag 22 januari 2026 vond de door Energie Samen Noord-Holland en Servicepunt Duurzame Energiegeorganiseerde bijeenkomst Samen bouwen aan energiegemeenschappen plaats. Het doel van de middag: samen werken aan een succesvolle, toekomstbestendige en rechtvaardige warmtetransitie.
Ilonka Marselis (Energie Samen), voormalig hoogleraar Annelies Huygen, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, marktpartijen én gemeenteambtenaren, bestuurders en energiegemeenschappen uit Gooise Meren, Den Helder, Hoorn, Amsterdam, Schagen, Zaanstad, Purmerend, Dijk en Waard, Enkhuizen, Waterland, Opmeer en Heiloo deelden kennis en praktijkervaring.
Belangrijkste aanbevelingen van de dag
- Begin vroeg met samenwerken
- Maak verwachtingen expliciet
- Bied ruimte voor experiment en maatwerk
- Investeer in professionalisering én ondersteuning
- Zorg voor bestuurlijke verankering
- Verbind warmte met bredere maatschappelijke doelen
- Leer van elkaar – ook van wat niet werkt
- Erken en overbrug cultuurverschillen
- Werk gefaseerd en realistisch
- Organiseer structurele kennisdeling tussen gemeenten, tussen gemeenten en energiegemeenschappen én tussen energiegemeenschappen onderling
Tijdens de bijeenkomst werden een aantal heel concrete dilemma’s besproken waar op dit moment geen eenduidig antwoord op te geven is. Zo ging het uitgebreid over energierechtvaardigheid en inclusie. Moet je daar al bij de start van een warmte-initiatief – bij het formuleren van je principes en uitgangspunten – expliciet keuzes in maken? Of is het realistischer om gaandeweg bij te sturen en waar nodig te compenseren?
Een ander punt ging over de schaal van warmtesystemen. Annelies Huygen deed een duidelijke oproep aan wetgevers: geef kleine warmtesystemen voorrang boven grootschalige oplossingen. Volgens haar willen gemeenten vaak nog grootschalige warmtesystemen ontwikkelen, terwijl juist is aangetoond dat die aanpak waarschijnlijk niet leidt tot de gewenste toekomstbestendige en rechtvaardige warmtetransitie.
Tot slot, een tip die samenwerking versterkt: begin ieder overleg tussen vertegenwoordigers van een energiegemeenschap en de gemeente met een wederzijds compliment.
Op de website van Servicepunt Duurzame Energie staat een uitgebreid verslag van de bijeenkomst.