Energiecoöperatie Elsrijk officieel van start: samen op weg naar aardgasvrij wonen met mini-warmtenetten

Wat begon als een idee van een paar betrokken buurtbewoners in Elsrijk-West in Amstelveen is uitgegroeid tot Energiecoöperatie Elsrijk. De coöperatie heeft inmiddels een groeiend aantal leden en staat klaar om aan de slag te gaan, om twee buurten in Amstelveen aardgasvrij te maken. Voorzitter Julie Ferguson vertelt hoe de samenwerking met Energie Samen Noord Holland de energiecoöperatie heeft geholpen om te komen tot deze fase.

Met een driekoppig bestuur en een kerngroep van zo’n 10 bewoners is Energiecoöperatie Elsrijk een actieve groep, die de vaart erin houdt. Julie Ferguson is de voorzitter van de coöperatie. Zij is associate lector Netwerksamenwerking voor Duurzaamheidstransities bij de Hogeschool van Amsterdam. Vanuit dat werk houdt zij zich al dagelijks bezig met de energietransitie.

“Het is voor mij dus logisch om die kennis en netwerken ook in te zetten voor mijn eigen buurt!”, aldus Julie.

Alle drie bestuursleden combineren hun inzet voor de coöperatie met drukke banen en andere activiteiten. Een energiecoöperatie opstarten naast je dagelijkse werk is dan ook niet vanzelfsprekend. Gelukkig was Energie Samen Noord-Holland (ESNH) met financiering van de gemeente Amstelveen vanaf het beging betrokken bij ondersteuning.

Samen bouwen aan een sterke basis

Onder begeleiding van Manuel den Hollander van ESNH werd niet meteen gestart met technische oplossingen, maar eerst met de basis: de groep zelf. Bewoners leerden elkaar beter kennen, spraken hun ambities uit en onderzochten hoe ze samen wilden werken. Sommigen verlieten de groep gaandeweg door drukte of andere persoonlijke omstandigheden, anderen kwamen erbij. Zo ontstond gaandeweg de ‘kerngroep’ van zo’n tien bewoners uit de buurten Elsrijk-West en Kruiskerkbuurt, die maandelijks bijeenkomen, samen steeds beter ingevoerd raken in de materie en steeds efficiënter doelen bereiken.

Gedurende het traject is veel kennis opgedaan over de verschillende facetten waar je als energiecoöperatie mee te maken krijgt: organisatievormen, collectieve warmte-oplossingen in de wijk, financiering, bewonersmobilisatie, enzovoorts. Ook zijn vanaf het begin actieve contacten onderhouden met de gemeente, wat leidde tot een officiële samenwerkingsovereenkomst.

Julie kijkt positief op terug op dit traject:
“Manuel bracht gedurende onze opstartfase ontzettend veel kennis, ervaring en waardevolle contacten mee. Maar misschien nog belangrijker: hij was onze persoonlijke cheerleader. Hij wist ons precies op de juiste momenten een zetje te geven waardoor we weer een stap verder kwamen.”

Energiecoöperatie Elsrijk werkt ook nauw samen met buurtvereniging Stadsdorp Elsrijk. Dat helpt bij het bereiken van bewoners, het versterken van het netwerk in de wijk én biedt een plek om samen te komen.

Julie:
“Het is fijn dat we zijn aangehaakt bij Stadsdorp Elsrijk. Dat zorgt voor herkenbaarheid, legitimiteit en vertrouwen bij bewoners in de wijk.”

Doorzetten, ook als het soms wat langer duurt

Een coöperatie opbouwen kost tijd. Dat begint met het mobiliseren van een sterke en brede groep mensen die gezamenlijke doelen hebben en commitment om daar te komen. En toen het initiatief een officiële coöperatie werd, kwam de juridische expertise van medebestuurder Sara Vlaanderen goed van pas bij het passeren van de statuten, wat veel precisie vergt.

Op de vraag wat mee- en tegenviel in het proces, vertelt Julie:
“We waren vorig jaar maart al klaar voor de volgende stap, maar het duurde tocht tot dit voorjaar voordat we die daadwerkelijk konden zetten. Dat was soms frustrerend. Daardoor zijn een aantal bewoners en mensen uit de kerngroep afgehaakt.”

Tegelijkertijd ziet ze vooral veel positieve kanten:
“De samenwerking binnen de coöperatie zelf en met de gemeente is heel goed, we hebben een sterk bestuur, een zeer supportvolle kerngroep en enthousiaste bewoners. Dat geeft energie en zorgt ervoor dat we door blijven gaan.”

Kennis en onderzoek als fundament

Onderzoek is een belangrijke pijler van de Energiecoöperatie, mede wegens Julie’s eigen onderzoeksachtergrond. Zo is er samen met de HvA twee keer onderzoek uitgevoerd naar de best passende oplossingen. De uitkomsten daarvan kwam overeen met gemeentelijk onderzoek. Deze bevestigden het uitgangspunt van oprichter en medebestuurder Maarten den Haan: omdat in deze buurten geen grootschalig hoogtemperatuur-warmtenet wordt aangelegd, zijn mini-warmtenetten een veelbelovende oplossing. Inmiddels zijn drie goedbezochte bewonersavonden georganiseerd, recent nog in juni 2026, waarbij de kickoff voor de eerste pilots werkelijkheid wordt.

In de vervolgfase werd het onderzoek- en werkproces van de ondersteuning door Manuel in 4 vier onderdelen verdeeld:

Community building
Het versterken en uitbreiden van de groep actieve bewoners. Samen werd een opstartsubsidie aangevraagd bij de gemeente en werden toekomstbestendige statuten opgesteld voor Energiecoöperatie Elsrijk.

Relatieopbouw
Het opbouwen van de samenwerking met betrokken partijen.

Julie:
“We hebben een nauwe samenwerking met de gemeente. Er is wederzijds vertrouwen en we trekken ook samen op in een campagne om isolatie onder bewoners te stimuleren. Ook is een groeiend aantal bewoners lid van de coöperatie, heel belangrijk om hiermee het brede draagvlak voor ons initiatief te borgen. En in de pilot werken we samen met Next2Company. Manuel is bij dit alles een spin in het web geweest.”

Mini-warmtenetten
De concrete voorbereiding, begeleiding en realisatie van kleinschalige warmtenetten voor 2 tot 10 particuliere grondgebonden woningen. Op de laatste bewonersavond zijn veel enthousiaste reacties gekomen, en is een aantal geschikte groepjes buren geselecteerd die praktisch begeleid worden in haalbaarheidsonderzoeken, richting de eerste pilots.

Haalbaarheidsonderzoek voor grotere warmtenet opties
De coöperatie heeft onderzoek gedaan naar uiteenlopende technische mogelijkheden zoals riothermie of PVT-systemen. De gemeente onderzoekt ook aardwarmte als optie, maar als pragmatische oplossing voor deze buurt vallen deze opties af.

De volgende fase

Hierbij helptNext2Company de coöperatie om concrete plannen te maken met bewoners, met inzicht in de technische, organisatorische en financiële mogelijkheden.

“Zo hopen we te komen tot sluitende business cases voor bewoners, en hopelijk in 2027 tot het daadwerkelijke aanleggen van de eerste mini-warmtenetten. Dat zou een mooi voorbeeld zijn voor heel Amstelveen, en andere plaatsen waar deze oplossing de Energietransitie kan versnellen!”.

Ook aan de slag?

Wil jij ook ondersteuning bij het opzetten van een energiecoöperatie en/of de ontwikkeling van een mini-warmtenet? Neem dan contact op met Energie Samen Noord-Holland.