Is energiedelen dé oplossing?

Tijdens de themadag van de Energieregio Noord-Holland op 25 juni 2026 gaf Albert Jonathans van Agem Energie Experts namens de Participatie Coalitie Noord-Holland (waar Energie Samen Noord-Holland deel van uit maakt) een interactieve kennissessie over Energiedelen.

Het was een goed bezochte sessie, er kwamen vele diverse vragen en ontstond discussie, waarmee maar weer is aangetoond dat er hoge verwachtingen zijn, dat er soms verwarring is over wat een energiegemeenschap is en kan, wat energiedelen wel of niet is en kan, en dat er nog veel nader te onderzoeken is met elkaar. ESNH blijft zich inzetten om de ervaringen en inzichten te delen met onze leden en onze partners. De PowerPoint-presentatie van de sessie kun je hier bekijken.

Wat is een energiegemeenschap

Een energiegemeenschap is een juridische entiteit die ten behoeve van har leden, vennoten of aandeelhouders activiteiten op de energiemarkt verricht en als hoofddoel heeft het bieden van milieuvoordelen of economische of sociale voordelen aan haar leden, vennoten of aandeelhouders of aan de plaatselijke gebieden waar ze werkzaam is en is niet gericht op het maken van winst. Een energiecoöperatie is altijd een energiegemeenschap, maar een energiegemeenschap is niet per definitie een coöperatie.

Wat is energiedelen

Energiedelen is zelfverbruik, maar dan met het recht om dat recht ook over te dragen. Je kunt dus je eigen opgewekte stroom delen met anderen. Wel geldt: dat kan alleen als alle deelnemers bij dezelfde leverancier zitten.

Filmpje Energie regen een eerlijke kostprijs

We kunnen anders omgaan met energie door zelf hernieuwbare energie op te wekken creëren we samen een lokale energiegemeenschap. Daarin bepalen we zelf de prijs van onze eigen energie. Kijk voor meer informatie het filmpje Energie tegen een eerlijke kostprijs.

Varianten van energiedelen

Variant 1: Energiedelen met vrije leverancierskeuze.
Dat is nu nog niet mogelijk. Er is wetgeving voor in ontwikkeling. De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie heeft hiervoor aanbevelingen gegeven.

Variant twee: Alleen gelijktijdig delen.
Deelnemers zitten allemaal bij dezelfde leverancier.

Variant drie: Alle invoeding delen
Deelnemers vormen samen een energiegemeenschap en zitten allemaal bij dezelfde leverancier. Alle opwek wordt gedeeld met de energiegemeenschap en deelnemers maken onderling afspraken over prijs van de gedeelde energie (verrekenprijs). Het profielrisico ligt dan bij de afnemers, wat zekerheid biedt voor de opwekker.

Variant vier: De Energiegemeenschap is leverancier
Deelnemers van energiedelen vormen samen een energiegemeenschap en richten een eigen energieleverancier op. Ze investeren samen in collectieve assets. De prijsstructuur kan dan helemaal naar eigen inzicht worden ingericht.

Wat is nodig voor energie delen binnen een gemeenschap

Praktijkvoorbeeld: Achterhoek Gemeentelijke Energie

In de Achterhoek werken ze al meer dan acht jaar volgens variant vier. Het begon met het Akkoord van Groenlo en de oprichting van Agem als aanjager.

De gemeenten wilden energie inkopen bij Agem. Dat bleek lastig via de traditionele aanbestedingsroute, omdat je dan niet alleen de afname maar ook de lokale opwek moet aanbesteden. Dat is taai, inflexibel en langjarig. Het zelfleveringsmodel geeft gemeenten juist regie: zelf lokaal duurzaam opwekken wat je verbruikt, in eigen tempo, met extra stuurinstrumenten in de energietransitie.

Het uitgangspunt: zoveel mogelijk bronnen in eigen bezit voor een stabiele kostprijs en een energiemix die aansluit bij het afnamepatroon.

Praktijkvoorbeeld: Eemnes Energie

In Eemnes is sinds twee maanden een energiedelenproject live samen met Endona in Heeten. Deelnemers vormen een energiegemeenschap en delen lokaal opgewekte stroom. Wie zonnepanelen heeft, deelt het overschot tegen een eerlijke prijs met buurtgenoten. Wie geen zonnepanelen heeft, ontvangt lokaal opgewekte stroom tegen een eerlijke prijs. Samen bepalen ze wat eerlijk is.

Deelnemers worden lid van de energiegemeenschap, er moet een goede verhouding zijn tussen deelnemers met en zonder zonnepanelen en ze stappen over op een contract voor delen en leveren bij Om Nieuwe Energie. De gemeenschap bepaalt de verrekenprijs, opwekkers ontvangen die prijs voor teruglevering, verbruikers betalen die prijs voor gelijktijdig verbruik en overschotten en tekorten worden verhandeld met de markt.

Aandachtspunten

Bij energiedelen komt veel kijken. Operationeel: wie is de leverancier, en hoe verschillen zakelijke en particuliere deals van elkaar? Financieel: wie draagt het profielrisico van de opwek, hoe zit het met verrekenprijs versus marktprijs, en is aan elkaar leveren een zero-sum game? Juridisch: energiewet en ACM. En communicatief: zien is geloven.

Conclusie

Is energiedelen dé oplossing? Het is in ieder geval een veelbelovende manier om samen grip te krijgen op energie, lokaal duurzame opwek te delen, minder afhankelijk te zijn van de markt en transparant een eerlijke prijs af te spreken. Het is geen wondermiddel, maar wel een concrete stap richting een democratischere en duurzamere energievoorziening.